De basisregel
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. De oude regels rondom vergunningsvrij bouwen zijn vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De kern is hetzelfde gebleven: kleine ingrepen aan de achterzijde van je woning zijn vaak vergunningsvrij, grotere ingrepen of wijzigingen aan de voorzijde niet.
Maar "klein" en "groot" zijn relatieve begrippen. De exacte grenzen hangen af van afmetingen, locatie op je perceel, en het bestemmingsplan van je gemeente.
Meestal vergunningsvrij
Deze verbouwingen kun je in veel gevallen uitvoeren zonder vergunning:
- ✓Dakkapel aan de achterzijde (binnen de maatvoeringseisen)
- ✓Kleine aanbouw aan de achterzijde (tot 4 meter diep, onder voorwaarden)
- ✓Interne verbouwing zonder wijziging van draagconstructie
- ✓Dakraam plaatsen
- ✓Schutting of erfafscheiding tot 2 meter (achtertuin)
Meestal vergunningsplichtig
Voor deze ingrepen heb je bijna altijd een omgevingsvergunning nodig:
- ✓Dakkapel aan de voorzijde of zijkant
- ✓Grotere aanbouw die niet aan de vergunningsvrije eisen voldoet
- ✓Extra verdieping of opbouw
- ✓Samenvoegen of splitsen van woningen
- ✓Wijziging van de bestemming (bijvoorbeeld kantoor naar woning)
- ✓Monumentale panden: vrijwel elke uitwendige wijziging
Hoe check je het?
De snelste manier: gebruik het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl). Daar vul je in wat je wilt doen en waar, en het systeem vertelt of je een vergunning nodig hebt.
Maar het Omgevingsloket geeft niet altijd een sluitend antwoord. Lokale bestemmingsplannen kunnen afwijken van de landelijke regels. Bij twijfel: neem contact op met je gemeente voor een vooroverleg, of laat je bouwkundig tekenaar de check doen.
Wat heb je nodig voor een vergunningsaanvraag?
Een vergunningsaanvraag bestaat doorgaans uit:
- ✓Bouwkundige tekeningen (bestaand en nieuw)
- ✓Situatietekening met maatvoering
- ✓Constructieberekening (als je draagconstructie wijzigt)
- ✓Eventueel: EPC-berekening, ventilatieberekening, of daglichtberekening
Wat kost een vergunning?
De kosten bestaan uit twee delen: het laten maken van de aanvraag door je tekenaar (€300 – €800) en de leges van de gemeente (€200 – €1.500+, afhankelijk van de bouwsom). Reken op 8 weken doorlooptijd.
Bouw nooit zonder vergunning als deze verplicht is. De gemeente kan je dwingen om de verbouwing ongedaan te maken — en dat kost een veelvoud van de vergunningskosten.